{"id":690,"date":"2026-09-11T11:53:13","date_gmt":"2026-09-11T07:53:13","guid":{"rendered":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/?p=690"},"modified":"2026-09-13T20:27:27","modified_gmt":"2026-09-13T16:27:27","slug":"sakit-agil-yaxsiligin-menbeyidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/sakit-agil-yaxsiligin-menbeyidir\/","title":{"rendered":"SAK\u0130T A\u011eIL YAX\u015eILI\u011eIN M\u018fNB\u018fY\u0130D\u0130R"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u0259dim f\u0259ls\u0259f\u0259l\u0259rin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 eyni h\u0259qiq\u0259t\u0259 toxunur:&nbsp;<strong>yax\u015f\u0131l\u0131q sakit a\u011f\u0131l\u0131n b\u0259hr\u0259sidir.<\/strong>&nbsp;Seneka da, Budda da, h\u0259tta m\u00fcasir psixoloqlar da eyni h\u0259qiq\u0259ti f\u0259rqli dill\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stoikl\u0259r sakitliyi, y\u0259ni \u201cequanimity\u201dni h\u0259yat\u0131n d\u0259yi\u015fk\u0259n dal\u011falar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 zirehi kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Epiktet v\u0259 Seneka \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011fl\u0131n sakitliyi yaln\u0131z daxili rahatl\u0131q yox, h\u0259m d\u0259 \u0259sl azadl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas\u0131 idi: emosional qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q insan\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259n v\u0259 m\u0259qs\u0259dind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r, onu m\u00fcv\u0259qq\u0259ti ehtiraslar\u0131n v\u0259 qorxular\u0131n \u0259siri edir. D\u00fczg\u00fcn q\u0259rarlar is\u0259 a\u011fl\u0131n s\u00fckutunda, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin d\u0259rinliyind\u0259 do\u011fulur; yaln\u0131z sakit ruh insan\u0131 do\u011fru yol \u00fczr\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 h\u0259yat\u0131 tam d\u0259rk etm\u0259y\u0259 imkan verir. Stoik f\u0259ls\u0259f\u0259d\u0259 bu anlay\u0131\u015f, h\u0259yatda qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259k, ani emosiyalara qap\u0131lmamaq v\u0259 daxili harmoniya yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir yol x\u0259rit\u0259si kimi xidm\u0259t edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Budda deyirdi ki, a\u011f\u0131l d\u0259niz kimidir: dal\u011falar \u00e7\u0259kil\u0259nd\u0259 d\u0259rinlikd\u0259ki i\u015f\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Buddizmd\u0259&nbsp;<strong>\u201csati\u201d<\/strong>&nbsp;(q\u0259dim Pali dilind\u0259) anlay\u0131\u015f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n an\u0131n tam f\u0259rqind\u0259 olmaq, a\u011fl\u0131 s\u0259ssiz v\u0259 ayd\u0131n saxlamaq dem\u0259kdir; Budda bu vasit\u0259 il\u0259 eqonun v\u0259 q\u0259z\u0259bin s\u0259sl\u0259rini z\u0259ifl\u0259d\u0259r\u0259k m\u0259rh\u0259m\u0259t v\u0259 anlay\u0131\u015fa yer a\u00e7ma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259dirdi. M\u00fcasir psixologiyada&nbsp;<em><strong>mindfulness<\/strong><\/em>&nbsp;kimi tan\u0131nan bu praktika t\u0259xmin\u0259n 2,500 il \u0259vv\u0259lki Budda t\u0259liml\u0259rinin elmi \u0259saslarla t\u0259rc\u00fcm\u0259si v\u0259 t\u0259tbiqi kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r, y\u0259ni sakit v\u0259 \u015f\u00fcurlu a\u011f\u0131l h\u0259m daxili harmoniya, h\u0259m d\u0259 emosional balans \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7ar rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">XVIII \u0259srin m\u0259\u015fhur \u0130sko\u00e7 filosofu David Hume is\u0259 zehni dincliyin \u0259h\u0259miyy\u0259tini f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdi \u2013&nbsp;<em>\u201csakit ehtiraslar\u201d<\/em>&nbsp;bizi uzunm\u00fcdd\u0259tli yax\u015f\u0131l\u0131qlara y\u00f6n\u0259ldir, \u00e7\u00fcnki onlar a\u011fl\u0131n ritmin\u0259 uy\u011fundurlar, ani ist\u0259kl\u0259rin q\u0131\u015fq\u0131r\u0131\u011f\u0131na deyil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcasir psixologiya da eyni h\u0259qiq\u0259ti t\u0259sdiql\u0259yir. Stressli v\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q a\u011f\u0131l diqq\u0259ti darald\u0131r, insan\u0131 \u00f6z qorxular\u0131 v\u0259 impulslar\u0131n\u0131n \u0259sirin\u0259 \u00e7evirir. Bu zaman yax\u015f\u0131l\u0131q, empatiya, m\u0259rh\u0259m\u0259t bir add\u0131m geri \u00e7\u0259kilir. Amma sakit a\u011f\u0131l \u2013 y\u0259ni duy\u011fular\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlayan a\u011f\u0131l \u2013 empatiyan\u0131 v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259ti oyad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259s\u0259l\u0259n, Daniel Goleman \u00f6z\u00fcn\u00fcn emosional z\u0259ka ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda vur\u011fulay\u0131r ki, diqq\u0259tin v\u0259 \u015f\u00fcurun sakitliyi stressi azald\u0131r, q\u0259z\u0259b v\u0259 impulsiv reaksiyalar\u0131 idar\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verir. Jon Kabat-Zinn is\u0259 mindfulnessi klinik praktikaya g\u0259tir\u0259r\u0259k g\u00f6st\u0259rib ki, an\u0131n f\u0259rqind\u0259 olmaq insanlar\u0131n emosional stabilliyini art\u0131r\u0131r, empatiya v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259t hissini g\u00fccl\u0259ndirir. Richard Davidsonun neyroelm t\u0259dqiqatlar\u0131 da g\u00f6st\u0259rir ki, meditasiya v\u0259 diqq\u0259t t\u0259mrinl\u0259ri prefrontal korteksi aktivl\u0259\u015fdirir, amiqdala f\u0259aliyy\u0259tini sakitl\u0259\u015fdirir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 emosional reaktivlik azal\u0131r. Y\u0259ni Buddan\u0131n d\u0259niz\u0259 b\u0259nz\u0259tdiyi a\u011f\u0131l anlay\u0131\u015f\u0131 m\u00fcasir psixoloji t\u0259dqiqatlarla da tamamil\u0259 uy\u011fundur: a\u011f\u0131l sakit olduqda, daxili i\u015f\u0131q v\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 v\u0259 q\u0259rarlarda daha balansl\u0131 oluruq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mindfulness t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan y\u00fczl\u0259rl\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, meditasiya ed\u0259n insanlar daha \u00e7ox k\u00f6m\u0259k edir, daha az q\u0259z\u0259bl\u0259nir, daha \u00e7ox anlay\u0131\u015f g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, 2017-ci ild\u0259 Amsterdam Universitetind\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma, be\u015f d\u0259qiq\u0259lik mindfulness m\u0259\u015fqinin empatiya s\u0259viyy\u0259sini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. 2025-ci ild\u0259 Avstraliyan\u0131n UNSW Sydney Universitetind\u0259 apar\u0131lan &nbsp;ba\u015fqa bir ara\u015fd\u0131rma is\u0259, mindfulness t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin q\u0259z\u0259b v\u0259 aqressiyan\u0131 t\u0259nziml\u0259m\u0259kd\u0259 effektiv bir vasit\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 neyroelmin g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxsaq, sakitlik empatiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 neyron sah\u0259l\u0259rini aktivl\u0259\u015fdirir; stress v\u0259 daxili g\u0259rginlik azald\u0131qca prefrontal korteks, anterior insula v\u0259 ACC kimi sah\u0259l\u0259r aktivl\u0259\u015fir, n\u0259tic\u0259d\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n emosiyalar\u0131n\u0131 daha yax\u015f\u0131 anlama v\u0259 hiss etm\u0259k qabiliyy\u0259ti art\u0131r. Bu proses h\u0259m sosial \u0259laq\u0259l\u0259rin keyfiyy\u0259tini art\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 duy\u011fusal reaksiya v\u0259 q\u0259rarverm\u0259d\u0259 balans yarad\u0131r. Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi, g\u00fcnd\u0259lik q\u0131sa meditasiya v\u0259 n\u0259f\u0259s m\u0259\u015fql\u0259ri bu neyroplastik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yax\u015f\u0131l\u0131q s\u0259s-k\u00fcy i\u00e7ind\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u00fcr, o, sakitliyin torpa\u011f\u0131nda c\u00fcc\u0259rir.\u00a0<em>Sakit a\u011f\u0131l \u2013 insan\u0131n \u00f6z i\u00e7ind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 bir bahar havas\u0131d\u0131r. O baharda m\u0259n\u0259m-m\u0259n\u0259mlik \u0259rim\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r, yerini m\u0259rh\u0259m\u0259t\u0259, anlay\u0131\u015fa, s\u0259br\u0259 verir.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yax\u015f\u0131l\u0131q sad\u0259c\u0259 maddi meyarlarla \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259m\u0259lidir, b\u0259z\u0259n bir g\u00f6z\u0259l s\u00f6z, bir mehriban bax\u0131\u015f, ya da ki, s\u0259ssiz anlay\u0131\u015f \u0259n b\u00f6y\u00fck yax\u015f\u0131l\u0131q ola bil\u0259r.&nbsp;<em>Hz. M\u0259h\u0259mm\u0259d d\u0259 t\u0259b\u0259ss\u00fcm\u00fcn s\u0259d\u0259q\u0259 yerin\u0259 ke\u00e7diyini biz\u0259 n\u0259sih\u0259t etm\u0259mi\u015fdimi?<\/em>&nbsp;Amma bunun m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u00e7imizd\u0259 sakitlik olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki, yaln\u0131z sakit q\u0259lb \u00f6z qap\u0131lar\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259n\u0259vi t\u0259liml\u0259rin ortaq s\u0259si budur:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fcnyan\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00f6z a\u011fl\u0131n\u0131 sakitl\u0259\u015fdir. \u00c7\u00fcnki s\u00fckutda do\u011fulan h\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u2013 bir yax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>El\u00e7in \u018fzimli<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim f\u0259ls\u0259f\u0259l\u0259rin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 eyni h\u0259qiq\u0259t\u0259 toxunur:&nbsp;yax\u015f\u0131l\u0131q sakit a\u011f\u0131l\u0131n b\u0259hr\u0259sidir.&nbsp;Seneka da, Budda da, h\u0259tta m\u00fcasir psixoloqlar da eyni h\u0259qiq\u0259ti f\u0259rqli dill\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edibl\u0259r. Stoikl\u0259r sakitliyi, y\u0259ni \u201cequanimity\u201dni h\u0259yat\u0131n d\u0259yi\u015fk\u0259n dal\u011falar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 zirehi kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Epiktet v\u0259 Seneka \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011fl\u0131n sakitliyi yaln\u0131z daxili rahatl\u0131q yox, h\u0259m d\u0259 \u0259sl azadl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas\u0131 idi: emosional qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-690","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-emosional-zeka"],"views":3,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=690"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":691,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/690\/revisions\/691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}