{"id":688,"date":"2026-09-10T11:49:28","date_gmt":"2026-09-10T07:49:28","guid":{"rendered":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/?p=688"},"modified":"2026-09-13T11:51:19","modified_gmt":"2026-09-13T07:51:19","slug":"tehsili-iq-nun-inhisarina-vermek-dogru-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/tehsili-iq-nun-inhisarina-vermek-dogru-deyil\/","title":{"rendered":"T\u018fHS\u0130L\u0130 IQ-n\u00fcn \u0130NH\u0130SARINA VERM\u018fK DO\u011eRU DEY\u0130L"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d q\u0259zeti \u201c\u00c7a\u011fda\u015f t\u0259hsild\u0259 t\u0259\u015fkilatlanma\u201d rubrikas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 biznes kou\u00e7, Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi yan\u0131nda \u0130ctimai \u015euran\u0131n \u00fczv\u00fc El\u00e7in \u018fzimlinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259kt\u0259b u\u015fa\u011f\u0131n ki\u00e7ik v\u0259 qapal\u0131 ail\u0259 m\u00fchitind\u0259n daha geni\u015f bir sosial al\u0259m\u0259 ke\u00e7idini t\u0259min ed\u0259n etibarl\u0131 k\u00f6rp\u00fcd\u00fcr. U\u015fa\u011f\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin v\u0259 xarakterinin formala\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259si m\u0259kt\u0259b d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. H\u0259m fiziki, h\u0259m d\u0259 psixoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan bu d\u00f6vr u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z kimliyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, f\u0259rdi d\u0259y\u0259rl\u0259rini tan\u0131ma\u011fa v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini formala\u015fd\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm bir m\u0259rh\u0259l\u0259dir. Bununla yana\u015f\u0131, o, bu d\u00f6vrd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259n, m\u00fcxt\u0259lif d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 fikirl\u0259r\u0259 malik f\u0259rdl\u0259rl\u0259 v\u0259 sosial qruplarla \u0259laq\u0259l\u0259r qurma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nir, onlar\u0131n bax\u0131\u015f bucaqlar\u0131ndan h\u0259yat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259hsild\u0259 sosialla\u015fman\u0131n rolu olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. M\u0259\u015fhur psixoloq V\u0131qotski u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 sosial \u0259laq\u0259l\u0259r qurma\u011f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259 problem h\u0259ll etm\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirdiyini vur\u011fulay\u0131b. Onun n\u0259z\u0259rinc\u0259, idrak\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin t\u0259siri olduqca vacibdir. V\u0131qotski dig\u0259r insanlarla sosial \u0259laq\u0259nin u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259 inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259hsil sad\u0259c\u0259 elml\u0259 deyil, eyni zamanda \u201chelm\u201dl\u0259 xarakteriz\u0259 olunurdu v\u0259 helmi olmayan\u0131n elminin d\u0259 yar\u0131m\u00e7\u0131q olaca\u011f\u0131na inan\u0131rd\u0131lar. \u201cHelm\u201d s\u00f6z\u00fc \u0259r\u0259b dilind\u0259 \u201ct\u0259mkin\u201d, \u201cyum\u015faq\u201d, \u201cm\u00fclayim\u201d, \u201cs\u0259birli\u201d kimi m\u0259nalar da\u015f\u0131y\u0131r. Konfutsi elm-helm m\u00f6vzusu bar\u0259d\u0259 bel\u0259 deyirdi: \u201cBir insan n\u0259 q\u0259d\u0259r bilikli olursa olsun, bu biliyi da\u015f\u0131yacaq f\u0259zil\u0259ti yoxdursa, qazand\u0131\u011f\u0131 h\u0259r \u015feyi itir\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O d\u00f6vr\u00fcn klassik m\u0259kt\u0259bl\u0259ri say\u0131lan m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, t\u0259bab\u0259t, m\u0259ntiq, ilahiyyat, kimya v\u0259 s. f\u0259nl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 \u0259xlaq d\u0259rsl\u0259ri ke\u00e7ilir, elmin kamill\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 tamamlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l davran\u0131\u015f v\u0259 helm n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin \u015f\u0259rq hekay\u0259l\u0259ri u\u015faqlara oxudulurdu. Bu g\u00fcn n\u0259d\u0259ns\u0259 t\u0259hsilin sosial-emosional aspektl\u0259ri, y\u0259ni helm m\u0259s\u0259l\u0259si k\u00f6lg\u0259d\u0259 qal\u0131b v\u0259 \u015fagirdl\u0259rin f\u0259rdi v\u0259 psixoloji inki\u015faflar\u0131, xarakterinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si ikinci, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. G\u00f6r\u00fcn\u0259n m\u0259nz\u0259r\u0259 budur ki, m\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n daha \u00e7ox koqnitiv bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259libl\u0259r v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u015fagirdl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c600+\u201d bal yar\u0131\u015f\u0131 meydan\u0131na \u00e7evrilib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Koqnitiv bacar\u0131qlar t\u0259hsild\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli say\u0131lsa da, t\u0259hsili sad\u0259c\u0259 \u0130Q-n\u00fcn inhisar\u0131na verm\u0259k do\u011fru deyil. \u015eagirdl\u0259rin emosional intellektinin inki\u015faf\u0131, \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 xarakterinin formala\u015fmas\u0131, sosial bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 g\u00f6z\u0259l \u0259xlaqa yiy\u0259l\u0259nm\u0259si t\u0259hsil siyas\u0259tind\u0259 prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n olmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u0259hsil Haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununda t\u0259hsilin \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259 yer alan \u201dmilli-m\u0259n\u0259vi v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ri q\u043eruyan v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 malik olan, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri v\u0259 yenilikl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259yi bacaran\u201d, \u201cm\u00fcst\u0259qil v\u0259 yarad\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 \u015f\u0259\u0445siyy\u0259t yeti\u015fdirm\u0259k\u201d, \u201cm\u00fcasir t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc\u201d kimi m\u00fcdd\u0259alar da bu fikri d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir kou\u00e7 v\u0259 t\u0259lim\u00e7i olaraq uzun ill\u0259r boyunca \u0259m\u0259k bazar\u0131ndak\u0131 f\u0259aliyy\u0259timin m\u0259n\u0259 \u00f6yr\u0259tdiyi bu oldu ki, sad\u0259c\u0259 savad v\u0259 bacar\u0131qla u\u011fura \u00e7atmaq olmur, \u00e7atsan da davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00e7\u0259tindir. Bunlar g\u00fccl\u00fc xarakterl\u0259 v\u0259 sosial bacar\u0131qlarla d\u0259st\u0259kl\u0259ndiyi zaman daha t\u0259sirli olurlar. T\u0259hsil zaman\u0131 \u201c600+\u201d yar\u0131\u015f\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n i\u015f h\u0259yat\u0131nda eyni u\u011furu t\u0259krarlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etdim. T\u0259hsil ill\u0259rind\u0259 parlayan ulduzlar\u0131n i\u015f h\u0259yat\u0131nda s\u00f6nm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bini is\u0259 emosional v\u0259 sosial bacar\u0131qlar\u0131n laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259m\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">XARAKTER\u0130N FORMALA\u015eMASINDA V\u018f T\u018fRB\u0130Y\u018f OLUNMASINDA N\u018fL\u018fR\u018f D\u0130QQ\u018fT OLUNMALIDIR?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yunan dilind\u0259 \u0259lam\u0259t v\u0259 f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259t m\u0259nalar\u0131na g\u0259l\u0259n xarakter bir insan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin, daxili x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin \u00fcmumi t\u0259sviridir. Xarakter insanlar\u0131n hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 prinsipl\u0259ri \u00f6n planda tutduqlar\u0131n\u0131, hans\u0131 \u0259xlaqi v\u0259 emosional g\u00fccl\u0259r\u0259 sahib olduqlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u0130nsan\u0131n u\u011fur qazanmas\u0131nda rol oynayan \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biri onun xarakteridir. Bilik v\u0259 t\u0259hsil insan\u0131n intellektual inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ets\u0259 d\u0259, xarakter onun bu bilikl\u0259ri nec\u0259 v\u0259 harada t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259yini, t\u0259tbiq zaman\u0131 \u00f6n\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xan \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 nec\u0259 yana\u015faca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eagirdl\u0259rin xarakterinin inki\u015faf\u0131nda m\u0259kt\u0259b v\u0259 ail\u0259 m\u00fchitinin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 vacibdir. T\u0259rbiy\u0259 sad\u0259c\u0259 ail\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 at\u0131lacaq, ya da ki, m\u00fc\u0259llimin \u00f6hd\u0259liyin\u0259 veril\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259 olmamal\u0131d\u0131r v\u0259 burada h\u0259r iki t\u0259r\u0259f m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r, d\u00fczg\u00fcn davran\u0131\u015f qaydalar\u0131, ba\u015fqalar\u0131na h\u00f6rm\u0259t, c\u0259miyy\u0259t i\u00e7\u0259risind\u0259ki etik qaydalar, gigiyena v\u0259 t\u0259mizlik, sosial m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 s. u\u015fa\u011fa ail\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Eyni \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r d\u0259 t\u0259vaz\u00f6karl\u0131q, qay\u011f\u0131ke\u015flik, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, \u0259m\u0259ksev\u0259rlik, \u0259zm v\u0259 s. keyfiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z davran\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k onlar\u0131n xarakterl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir etm\u0259lidirl\u0259r. D\u00fcnya\u015f\u00f6hr\u0259tli alimimiz Xudu M\u0259mm\u0259dov m\u00fc\u0259lliml\u0259rin n\u00fcmun\u0259 olmas\u0131 haqq\u0131nda bel\u0259 demi\u015fdi:<em>&nbsp;\u201cM\u00fc\u0259llim yaln\u0131z d\u0259rs dey\u0259n, sad\u0259c\u0259 olaraq bir-iki saat sinif otaqlar\u0131nda \u015fagird v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259masda olan \u015f\u0259xsiyy\u0259t, adi t\u0259rbiy\u0259\u00e7i deyil. O, zaman v\u0259 g\u0259nclik aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc yaradan, \u00f6z \u015f\u0259xsiyy\u0259ti il\u0259 n\u00fcmun\u0259 olan, sabah\u0131n qurucular\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan, mill\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yan canl\u0131 bir varl\u0131qd\u0131r\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259r bir f\u0259rd unikal v\u0259 t\u0259krarolunmazd\u0131r v\u0259 f\u0259rdi yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. Bir u\u015faq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan yana\u015fmalar ba\u015fqa biri \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun olmaya bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u0259kt\u0259b v\u0259 ail\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z ehtiyaclar\u0131na uy\u011fun t\u0259rbiy\u0259 yana\u015fmalar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259yi bacarmal\u0131d\u0131r. H\u0259m valideynl\u0259r, h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n f\u0259rdi v\u0259 onu ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini, maraqlar\u0131n\u0131 v\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259rini d\u0259rk etm\u0259li, bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259lidirl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, b\u0259z\u0259n evd\u0259 t\u0259tbiq olunan bir \u00fcsul, m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259tbiq olunanla uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259 bil\u0259r, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda \u00e7evik uy\u011funla\u015fmalar vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ail\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259b aras\u0131nda faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r iki m\u00fc\u0259ssis\u0259 aras\u0131nda davaml\u0131 \u0259laq\u0259 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t\u0259 \u0259saslanan dialoq vacibdir. M\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 valideynl\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na dair narahatl\u0131qlar\u0131 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259rk\u0259n bir-birl\u0259rini incid\u0259c\u0259k t\u0259nqidl\u0259r\u0259 yol verm\u0259m\u0259li, problem\u0259 deyil, h\u0259ll\u0259 k\u00f6kl\u0259n\u0259r\u0259k konstruktiv \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll yollar\u0131n\u0131 birlikd\u0259 tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xarakterin formala\u015fmas\u0131nda \u015fagirdl\u0259r\u0259 u\u011fursuzluqlardan nec\u0259 d\u0259rs \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259k vacibdir. U\u011fursuzluqlar inki\u015faf\u0131n bir hiss\u0259sidir v\u0259 h\u0259r s\u0259hv yeni bir f\u00fcrs\u0259t\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. \u015eagirdl\u0259r\u0259 s\u0259hvl\u0259rini q\u0259bul etm\u0259yi, onlardan d\u0259rs \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 v\u0259 daha yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259hd etm\u0259yi \u00f6yr\u0259tm\u0259k onlar\u0131n xarakterini g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fc\u0259lliml\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259ki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 valideynl\u0259r\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq bildirm\u0259li, eyni zamanda valideynl\u0259r d\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131n evd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 m\u0259lumat payla\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q h\u0259r iki t\u0259r\u0259fin u\u015fa\u011f\u0131n ehtiyaclar\u0131n\u0131 v\u0259 probleml\u0259rini daha yax\u015f\u0131 anlamas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ail\u0259 m\u0259kt\u0259bin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259, t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259li, m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259li v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259lidir. Bu, valideynl\u0259rin u\u015faqlar\u0131n\u0131 f\u0259rqli t\u0259r\u0259fd\u0259n g\u00f6rm\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 onlara nec\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 daha \u00e7ox m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259l\u0259rin\u0259 imkan yaradar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259kt\u0259b v\u0259 ail\u0259, u\u015fa\u011f\u0131n t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 t\u0259hsil h\u0259d\u0259fl\u0259ri bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259lidir. Valideynl\u0259r v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r, u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259m akademik, h\u0259m d\u0259 sosial inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259r qoymal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">CASEL T\u018fHS\u0130L S\u0130STEM\u0130<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1994-c\u00fc ild\u0259 AB\u015e-da yarad\u0131lan CASEL (Akademik, sosial v\u0259 emosional \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q) t\u0259hsil sistemind\u0259n \u00f6yr\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz m\u00fcsb\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u00e7oxdur (bax:&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.casel.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">www.casel.org<\/a>). CASEL t\u0259hsil sistemi sosial-emosional bacar\u0131qlar\u0131n m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259drisini t\u0259\u015fviq edir. Qeyd edim ki, bu t\u0259hsil sistemi hal-haz\u0131rda UNISEF t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 n\u00fcmun\u0259vi model kimi d\u0259st\u0259kl\u0259nir. N\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn 2013-2021-ci ill\u0259r aras\u0131nda UNICEF-in \u00c7inin T\u0259hsil Nazirliyi il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259hsil proqram\u0131nda 525 ibtidai m\u0259kt\u0259bd\u0259 sosial-emosional yana\u015fmalar t\u0259tbiq olunub v\u0259 bu proqramdan 291 250 \u015fagird v\u0259 18 171 m\u00fc\u0259llim faydalan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259hsild\u0259 CASEL yana\u015fmas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 5 \u0259sas sosial-emosional bacar\u0131q dayan\u0131r. Bu bacar\u0131qlar h\u0259m d\u0259rs proqramlar\u0131 vasit\u0259si il\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u0259rsd\u0259nk\u0259nar m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 d\u0259rn\u0259kl\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 d\u0259 u\u015faqlara \u00f6yr\u0259dilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>1. \u00d6z\u00fcn\u00fc tan\u0131ma&nbsp;<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U\u015faqlar\u0131n \u00f6z xarakterl\u0259rini, emosiyalar\u0131n\u0131, g\u00fccl\u00fc v\u0259 z\u0259if t\u0259r\u0259fl\u0259rini, \u015f\u0259xsi d\u0259y\u0259rl\u0259rini, h\u0259yatdak\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259rini v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259 \u0259laq\u0259dar h\u0259d\u0259fl\u0259rini tan\u0131malar\u0131 v\u0259 \u00f6zl\u0259rini daha yax\u015f\u0131 anlama bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu bacar\u0131q u\u015faqlarda \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 onlara \u015f\u0259xsi inki\u015fafda daha d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259t verir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>2. \u00d6z\u00fcn\u00fc idar\u0259etm\u0259&nbsp;<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U\u015faqlar\u0131n \u00f6z emosiyalar\u0131n\u0131 idar\u0259 etm\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlama, ambisiyal\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259r qoyma v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu bacar\u0131q u\u015faqlara stres, psixoloji narahatl\u0131q v\u0259 dig\u0259r emosional \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>3. Sosial \u015f\u00fcur&nbsp;<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fqalar\u0131n\u0131n duy\u011fular\u0131n\u0131, ehtiyaclar\u0131n\u0131 v\u0259 perspektivl\u0259rini anlama v\u0259 onlara empatiya il\u0259 yana\u015fma bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu bacar\u0131q u\u015faqlara f\u0259rqli m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 insanlara h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>4. \u00dcnsiyy\u0259t bacar\u0131\u011f\u0131&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U\u015faqlar\u0131n m\u00fcsb\u0259t v\u0259 sa\u011flam m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurma, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri h\u0259ll etm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu bacar\u0131q u\u015faqlara dostluq, komanda i\u015fl\u0259ri v\u0259 ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri kimi sosial bacar\u0131qlar\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>5. \u015e\u0259xsi m\u0259suliyy\u0259t&nbsp;<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U\u015faqlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li davranma v\u0259 d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar verm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu, onlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatlar\u0131nda, sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 v\u0259 akademik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli q\u0259rarlar alma\u011f\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d q\u0259zeti \u201c\u00c7a\u011fda\u015f t\u0259hsild\u0259 t\u0259\u015fkilatlanma\u201d rubrikas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 biznes kou\u00e7, Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi yan\u0131nda \u0130ctimai \u015euran\u0131n \u00fczv\u00fc El\u00e7in \u018fzimlinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir: M\u0259kt\u0259b u\u015fa\u011f\u0131n ki\u00e7ik v\u0259 qapal\u0131 ail\u0259 m\u00fchitind\u0259n daha geni\u015f bir sosial al\u0259m\u0259 ke\u00e7idini t\u0259min ed\u0259n etibarl\u0131 k\u00f6rp\u00fcd\u00fcr. U\u015fa\u011f\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin v\u0259 xarakterinin formala\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259si m\u0259kt\u0259b d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. H\u0259m fiziki, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-688","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tehsil"],"views":2,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=688"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":689,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688\/revisions\/689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elchinazimli.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}